بدل مىشود درحالىكه چلو را هميشه با خورشهاى ديگر مىخورند . پلو افغانى شهرت دارد و اين تنها يادگارى است كه از فتح هرات و دخالت در امور افغانستان براى ايرانيها بجا مانده است . در پلو افغانى برهء كاملى را با پوست آن - پس از زدودن پشم - بريان مىكنند و آن را در ظرف بزرگى درحالىكه پلوى كاملا چربى به روى آن قرار گرفته به سفره مىآورند . اين غذا در سالها 1857 و 1858 « 2 » رواج داشت ؛ شاه نيز چند بار كوشيد از آن بخورد اما سرانجام ناگزير به اظهار اين عقيده شد كه اين غذاى بسيار ارزانى است زيرا يك‌بار كه كسى از آن سير شد تا هشت روز ديگر لب به چيزى نمىتواند بزند . برنج را در بهار با شير مىپزند و قدرى گلاب به آن مىزنند و اين خود از غذاهاى طرف توجه مردم است و شيربرنج ناميده مىشود ؛ اما به هر حال شيربرنج ثقيل است ؛ در زمان شيوع و با بعضيها بر اثر دقت به اين نتيجه رسيده بودند كه افراد پس از خوردن شيربرنج بيشتر و با مىگيرند . آرد برنج را در تهيهء انواع حريره‌ها و شيرينيها به كار مىبرند . از بين اين شيرينيها يكى هست كه آن را به شكل لوزى درمىآورند و روى آن خاك‌قند و مغز پسته مىپاشند كه سخت مورد علاقهء ايرانيها قرار دارد و به آن « يخ در بهشت » مىگويند . حريره‌اى هست كه با آرد برنج و بادام خرد شده تهيه مىشود و آن را براى تقويت به اشخاصى كه دچار نقاهت هستند مىدهند ( حريرهء بادام ) . سومين غذاى ملى سوپى است كه با برنج لعابدار و سبزى يا ميوه آن را تهيه مىكنند ، بطورى كه غليظ مىشود و به آن آش گويند و اغلب آن را با انواع ترشيها مثلا آب‌ليمو ، آب‌غوره ، ماست و غيره ميل مىكنند . به طباخ در فارسى آشپز « 3 » مىگويند يعنى كسى كه كارش پختن آش است زيرا در خوشمزه پختن و جاافتادگى آش است كه هنر استاد نمودار مىشود . شكم‌پرورها كمتر آشى را درست مطابق سليقهء خود مىبينند . ميهمانيهاى خاصى براى صرف آش برپا مىشود . شاه چندين بار در سال در حضور خود به حاجب - الدوله دستور تهيهء آش در صحن كاخ مىداد و گاه‌گاه فرياد مىزد « عجب آشى است . » آش را در قدحهاى بزرگ چينى مىكشيدند و سه نارنج پوست نكنده را بر سطح آن شناور مىكردند . وجه تسميهء آشها نيز برحسب موادى است كه در آن به كار مىبرند و آنها غير از برنج عبارتند از آلو ، لوبيا ، عدس ، ماش ، جو پوست‌كنده ، ليموترش ، آب‌غوره ، دوغ ، سركه ، رازيانه ، كدو ، چغندر قرمز ، شبت و غيره . . . براى طبقهء كارگر نان غذاى اصلى بشمار مىرود . نان از آرد گندم پخته مىشود ؛ سه نوع نان وجود دارد : 1 - نان سنگك . خمير نرم تخميرشده

--> ( 2 ) . برابر با 5 - 1273 ه . ق . - م . ( 3 ) . كلمهء آلمانى backen و همچنين كلمات اسلاوى buchta و pazit از پخته‌وپز فارسى مشتق شده است .